عملیات طراحی، ساخت و نصب تابلوهای جدید راهنمای زائر در فضاهای داخلی و رواقهای حرم مطهر به همت سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی صورت گرفت؛ پروژهای که با هدف کاهش سردرگمی زائران و تسهیل دسترسی آنان به فضاهای مختلف، پس از نزدیک به دو سال مطالعه و بررسی، به اجرا رسید.
پیشدرآمد: تلاقی مهندسی و معنویت
حرم مطهر رضوی به عنوان کانون توجه زائران و مجاوران، نیازمند ساختاری منسجم در ارائه خدمات بصری و اطلاعرسانی است. در همین راستا، سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی با هدف ارتقای سطح کیفی میزبانی و تسهیل در تردد زائران، پروژه نوسازی و یکپارچهسازی المانهای هدایت مسیر را به مرحله اجرا درآورده است. این طرح با رویکردی تخصصی، میان الزامات معماری سنتی و استانداردهای نوین اطلاعرسانی پیوند برقرار کرده است.
پیش از این، تابلوهای راهنمای موجود در رواقها به دلیل نصب در دورههای زمانی مختلف و با سبکهای متفاوت، از یکپارچگی لازم برخوردار نبودند و همین موضوع گاه موجب سردرگمی زائران، بهویژه در فضاهای سرپوشیده و پیچیده حرم مطهر میشد.
عملیات طراحی، ساخت و نصب نسل جدید تابلوهای راهنمای زائر، فراتر از یک پروژه عمرانی ساده، در واقع بازآفرینی هویت بصری در قلب آستان ملکوتی امام رضا(ع) است.
این پروژه که به همت سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی به ثمر نشسته، حاصل نزدیک به دو سال مطالعات فشرده در حوزههای «گرافیک محیطی»، «رفتارشناسی جمعیت» و «مرمت ابنیه تاریخی» است. هدف از این اقدام، ارتقای سطح تراز خدمت به زائران و حذف گرههای ترافیکی در شلوغترین رواقهای متصل به مضجع شریف بوده است.
مطالعات راهبردی: رصد هوشمند جریان زیارت
این پروژه محصول بیش از ۱۷ هزار ساعت مطالعه میدانی و تحلیل دقیق نقاط کور خبری در فضاهای سرپوشیده است. پیش از این، تعدد سبکهای طراحی و آشفتگی در جانمایی تابلوها، نوعی آلودگی بصری ایجاد کرده بود که تمرکز زائر را در لحظات نیایش مخدوش میکرد. با نصب و بازآرایی ۲۸۶ المان تخصصی، «مدیریت یکپارچه جریان حرکت» محقق شده تا زائران بدون دغدغه مسیریابی، بر غنای معنوی زیارت تمرکز کنند.
تولد فونت اختصاصی «رواق»؛ امضای بصری آستان قدس
در بخش فنی هنری، یکی از دستاوردهای ماندگار این پروژه، خلق قلم (فونت) اختصاصی «رواق» است. این فونت منحصر به فرد با الهام از منحنیها و زاویههای کتیبههای تاریخی حرم مطهر (نسخ و ثلث هروی) و تطبیق آن با استانداردهای نوین طراحی شده است. این قلم با الهام از خوشنویسی اسلامی - ایرانی، شکلگرفته و در عین زیبایی، خوانایی بالایی برای زائران دارد و بهگونهای مهندسی شده که حتی از فواصل دور و در شرایط نوری متفاوت، بیشترین وضوح را برای گروههای مختلف سنی فراهم آورد.
متریالشناسی و استانداردهای ساخت
در انتخاب مصالح، اصل بر ماندگاری و سازگاری با کالبد معماری بوده است.
در این طرح از متریالهای نجیب و اصیل استفاده شده است.
پیکرههای برنجی: تولید ۱۵۳ تابلو برنجی با حروف برجسته آبکاری شده بر زمینه سبز زمردی (رنگ هویت بصری آستان). این المانها به دلیل مقاومت در برابر رطوبت و تغییرات دما، بهترین پاسخگویی فنی را در فضاهای پرتردد دارند.
سازههای چوبی: استفاده از چوبهای فراوری شده در ۵۰ تابلو بخشهای خدماتی (کفشداریها و امانات) با هدف تلطیف فضای بصری و ایجاد حس آرامش و میزبانی سنتی در بدو ورود زائر.
فناوری نمایش هوشمند: تلفیق سنت و مدرنیته در ۶۰ تابلو الایدی با قابهای برنجی قلمزنی شده؛ این نمایشگرها وظیفه اعلام هوشمند اوقات شرعی و رویدادهای مذهبی را بر عهده دارند و با سیستم مرکزی کنترل محتوا یکپارچه شدهاند. این تابلوها عمدتاً در مبادی ورودی حرم مطهر نصب خواهند شد تا زائران در بدو ورود، از زمان و اوقات شرعی آگاه شوند. بدنه این تابلوها از جنس برنج با زمینه مشکی و حروف و رنگ نوشتههای آن سفید و طلایی بوده و فونت اختصاصی آن همانند تابلوهاست تا هماهنگی لازم با سایر اجزای بصری فضا حفظ شود.
مهندسی زمان و جانمایی استراتژیک
در مدیریت زمانسنجی محیطی، ۲۳ساعت آنالوگ با طراحی سفارشی در گرههای حرکتی اصلی نصب شده است. این ساعتها در اندازههای مختلف و متناسب با ابعاد فضاهای مورد استفاده در رواقها و بخشهای پیرامونی نصب شده و طراحی آنها نیز با نقوش و فونت تابلوها هماهنگ است. یک نکته فنی و معرفتی برجسته در این بخش، اعمال محدودیت در نصب ساعت است؛ به گونهای که در محدوده روضه منوره و دیوارههای قبله در رواقهای جنوبی، هیچ المان زمانسنجی یا تابلو مزاحم نصب نشده است. این تصمیم کارشناسی با هدف صیانت از حضور قلب و جلوگیری از هر گونه انحراف خاطر زائر هنگام اقامه نماز گرفته شده است.
خروجی پروژه و چشمانداز آینده
این پروژه که فاز نهایی آن با همت سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ به بهرهبرداری کامل رسیده، نه تنها موجب کاهش ۲۰درصدی زمان دسترسی به اماکن متبرکه شده، بلکه استاندارد جدیدی در نظاممندی طراحی ابنیه مذهبی تعریف کرده است. این حرکت، گواه تعهد خللناپذیر این سازمان به بهبود زیرساختهای اطلاعرسانی و ارتقای کیفیت خدمت در راستای تکریم والای زائران بارگاه منور رضوی است.
با تکمیل این پروژه، رواقهای سرپوشیده حرم مطهر رضوی، علاوه بر بهرهمندی از نظامی یکپارچه و کارآمد در اطلاعرسانی، جلوهای تازه و هماهنگتر به خود خواهند گرفت؛ جلوهای که در سکوت و آرامش این فضا، بیآنکه خودنمایی کند، مسیر را برای زائران روشنتر میکند.
نظر شما